13 Mayıs 2014’te meydana gelen Soma Faciası’nın üzerinden tam 12 yıl geçti. Bu trajedi, 301 madencinin hayatını kaybetmesine yol açtı ve akıllarda pek çok unutulmaz anı bıraktı. Facia sonrası dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “fıtrat” sözleri, Yusuf Yerkel’in madenciye tekme atması, ve kurtulan madencilerin “sedye kirlenmesin” diye çizmelerini çıkarması gibi olaylar toplumda derin izler bıraktı.
Yıl dönümünde, faciada hayatını kaybeden madencilerin aileleri, meslek kuruluşları ve emek örgütleri anma etkinlikleri düzenledi. Bağımsız Maden-İş sendikası, anma töreni için Manisa Cengiz Topel Meydanı’nda toplandı. Facianın ardından uzun bir yargı süreci yaşandı ve sürecin en son gelişmeleri hala tartışılmaya devam ediyor.
**FACİANIN ARKA PLANI**
Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. tarafından işletilen maden ocağında çıkan yangın, kısa süre içinde büyük bir faciaya dönüştü. O gün iş yerinde bulunan 787 işçiden 301’i hayatını kaybetti. Facia öncesinde yapılan uyarılar dikkate alınmadı. Soma’daki iş kazalarının artması üzerine 2014 yılında Meclis’te araştırma komisyonu kurulması önergesi verildi, ancak AKP milletvekillerinin oylarıyla önerge reddedildi. Bu redden sadece 14 gün sonra Soma faciası gerçekleşti ve hayatını kaybeden madenciler için toplu mezarlar açıldı.
**FACİAYA FITRAT DENİLDİ**
Facia sonrası bölgeyi ziyaret eden dönemin Başbakanı Erdoğan, maden kazalarını “işin fıtratında var” şeklinde nitelendirerek kamuoyunda büyük tepki topladı. Madencilerin yaşadığı acılar karşısında hükümetin açıklamaları da eleştirildi.
**MADENCİ YERDE TEKMELENDİ**
Yaşanan bu trajedinin ardından, dönemin Başbakan Danışmanı Yusuf Yerkel, protesto eden madenciyi yerde tekmeledi. Bu olay, kamuoyunda büyük bir infial yarattı ve Yerkel daha sonra Frankfurt Başkonsolosluğu’na “Ticaret Ataşesi” olarak atandı. Olaydan hemen sonra aldığı “iş göremez” raporu da büyük tartışmalara neden oldu. Yerkel, madenciyi tekmelerken “Çizmelerimi çıkarayım mı, sedye kirlenmesin” diyerek hafızalarda yer etti.
**KURTARILAN MADENCİLERİN DRAMI**
Faciada kurtulan madencilerin hikayeleri de yürek burkucu. Arama kurtarma ekipleri, madenden 486 işçiyi sağ olarak çıkardı. O gün, kurtulan her işçi için sevinç çığlıkları atıldı. Ancak yaşanan bir ayrıntı, insanların yüreğini dağladı: Mucizevi bir şekilde kurtulan bir madenci, ambulansa bindirilirken “Çizmelerimi çıkarayım mı, sedye kirlenmesin” demişti.
**ŞİRKET YETKİLİLERİNİN YARGILANMASI**
Facianın ardından, iş yerini işleten şirket yetkililerine yönelik dava süreci 2015’te başladı. Başlangıçta 51 kişi yargılandı. 2018’de verilen ilk karar sonucu 37 kişi beraat ederken, 14 sanık taksirle ölüme sebebiyet vermekten cezalandırıldı. Mahkeme, Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Can Gürkan’a 15 yıl, Genel Müdür Ramazan Doğru’ya 22 yıl 6 ay, İşletme Müdürü Akın Çelik’e ise 18 yıl 6 ay hapis cezası verdi. Ancak, Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 30 Eylül 2020’de bu kararı bozarak sanıkların “olası kastla öldürme” suçundan cezalandırılması gerektiğine hükmetti. Bu karar, sanıkların binlerce yıl hapis cezasıyla karşı karşıya kalması anlamına geliyor.
Soma Faciası’nın 12. yılı, kaybedilenlerin anısını yaşatmak adına bir fırsat sunuyor. Bu tür trajedilerin bir daha yaşanmaması amacıyla yapılacak çalışmalara ve alınacak önlemlere duyulan ihtiyaç her zamankinden daha fazla.
